logo logo
logo logo muziek lezingen video agenda colofon home logo
foto

Sternenrest
‘sterren maken geen muziek’
Muziek van Willem Boogman
| Music by Willem Boogman (English)

Centraal in Sternenrest staat GLAS (naar de ster HD 129929). De muziek hiervan is gemodelleerd naar de meetgegevens en uitkomsten van het onderzoek naar de ster HD 129929 zoals geformuleerd door Conny Aerts in het wetenschappelijke tijdschrift Science (2003). Tot de meetgegevens behoren onder meer zes frequenties en gegevens over verschillende rotatielagen en rotatiesnelheden in de ster.

Dankzij de mogelijkheden van het Wave Field Synthesis luidsprekersysteem (192 luidsprekers en 8 subwoofers) bevindt het publiek zich als het ware binnenin de ster van waaruit de geluidsgolven en –bewegingen van de ster gevolgd kunnen worden. In dit deel ontwikkelt de ster zich van haar eerste licht totdat zij ontploft (supernova). Ook de recente ontdekking in 2006 dat akoestisch geluid een doorslaggevende rol speelt bij de supernova-fase van de ster heeft een rol gespeeld bij de ontwikkeling van de muziek.

Het deel Seeds of Structure dat hieraan voorafgaat, kan beluisterd worden als een muzikale mijmering bij het vallen van de avond en de verschijning van de sterrenhemel. Maar het oppervlak van deze compositie weerspiegelt ook de vorming van het universum vanaf de oerknal en de geboorte van een ster, waarbij geluid een belangrijke rol speelt zoals blijkt uit recente ontdekkingen en aannamen in kosmologie en sterrenkunde.
In de ontwikkeling van de muziek is de aanname gevolgd dat de verdeling van materie in de kosmos niet willekeurig is: sterren en sterrenstelsels ontstaan in een overwegend leeg heelal op de randen van enorm uitgestrekte en gestolde geluidsgolven die al aanwezig waren in de oersoep van net na de oerknal. Deze geluidsgolven zijn afgedrukt als minieme fluctuaties in de verder effen kosmische achtergrondstraling. Deze rimpelingen zijn de zaden waaruit grootschalige structuren in het universum, zoals sterrenstelsels, zich vormen. In dit deel van Sternenrest gaan kleine- en grootschalige structuren een nauwe relatie met elkaar aan.
Ten slotte ontstaat uit een nevelige omgeving een ster.

Het laatste deel, Liminale, begint onmiddellijk na de ‘ontploffing’ van de ster waarbij haar kern wordt weggeslingerd en haar resten zich geleidelijk verstrooien over het universum. De kern blijft aanwezig als pulsar, krijgt een zusje waarmee een systeem wordt gevormd van twee pulsars die langzaam naar elkaar toe spiraleren om uiteindelijk samen te smelten tot een zwart gat. De muziek is hier gebaseerd op gegevens van het dubbele-pulsarsysteem PSR J0737-3039.
Al deze ontwikkelingen spelen zich af op grote schaal in de elektronische muziek, boven de hoofden van de zes musici van het ensemble. Ruimtelijk opgesteld spelen zij steeds van kleur veranderende akkoorden waarmee ze een cyclus doorlopen die staat voor de wisseling van dag en nacht hier op aarde; maar dan wel de bijna transparante en kwetsbare aarde, gezien vanuit de ruimte.

De compositie eindigt als het ware met het aanbreken van de dag.


Uitvoeringsgegevens: lees verder over de partituur, de onderdelen, de bezetting, uitvoerenden en medewerkers.

Brongegevens: pdf-bestand waarin na korte beschrijvingen van asteroseismologie, kosmologie en sonologie door Willem Boogman, een overzicht volgt van de bronnen waaruit hij heeft geput bij de ontwikkeling van de muziek. Voor de overzichtelijkheid zijn de bronnen gerubriceerd per onderdeel van de muziek. Het overzicht besluit met enige informatie over Wave Field Synthesis.